Mexico: Delicaat evenwicht onder toenemende druk van VS

De veiligheidssituatie lijkt te zijn verbeterd

President Claudia Sheinbaum nadert het midden van haar ambtstermijn van zes jaar, hoewel het tempo en de omvang van de ontwikkelingen in de afgelopen twee jaar deze periode misschien langer hebben doen lijken. Ondanks dat de Amerikaanse regering steeds vaker de confrontatie opzoekt, is Sheinbaum er grotendeels in geslaagd een evenwicht te vinden tussen de relatief constructieve betrekkingen met de VS – de regerende grootmacht en grootste exportmarkt van Mexico – en met de belangrijkste geopolitieke rivaal van de VS, China, een cruciale leverancier van industriële grondstoffen voor Mexico. Haar nuchtere, pragmatische benadering naar president Trump toe en haar begrip voor de Amerikaanse bezorgdheid over de veerkracht van de toeleveringsketens, onder meer door hogere invoerheffingen op Chinese producten in te voeren, hebben ertoe bijgedragen dat de bilaterale spanningen binnen de perken zijn gebleven. Ze heeft ook gebroken met de aanpak van haar voorganger – ‘knuffels, geen kogels’ – en gekozen voor een directere en krachtigere veiligheidsstrategie om de drugshandel (een belangrijk thema in de Amerikaanse verkiezingen) te bestrijden. Daardoor lijken de veiligheidsomstandigheden in Mexico de laatste tijd te zijn verbeterd en het aantal moorden te zijn gedaald. Maar deze verbeteringen op het vlak van veiligheid kunnen wel eens van korte duur blijken te zijn, aangezien diepgewortelde problemen zoals corruptie nog steeds niet zijn opgelost.

De USMCA-handelsonderhandelingen werpen een schaduw op de economische groei

Sinds juli zijn de bilaterale betrekkingen verslechterd nadat de VS, niet onverwacht, weigerde de USMCA met nog eens 16 jaar te verlengen. Bijgevolg blijven de bestaande USMCA-regels nog tien jaar lang van kracht, op voorwaarde dat geen enkel land zich uit de overeenkomst terugtrekt. Mexicaanse exportproducten die voldoen aan de USMCA-overeenkomst – goed voor ongeveer 90% van de Mexicaanse export naar de VS – komen de Amerikaanse economie nog steeds zonder invoerrechten binnen. De belangrijkste verandering is echter dat de USMCA nu jaarlijks wordt geëvalueerd, wat de onzekerheid voor Mexicaanse bedrijven en investeerders vergroot. Mochten de onderhandelingen over een verlenging geen resultaat opleveren, dan zal de overeenkomst hoe dan ook aflopen in 2036. Dat betekent dat Trump weinig reden heeft om overhaast een nieuwe overeenkomst te sluiten. Dankzij de huidige onduidelijkheid kan hij namelijk zowel op Mexico als op Canada maximale druk uitoefenen, wat de VS op zijn beurt helpt om toegevingen te bedingen, bv. op het vlak van migratiehandhaving. Trump zou nog steeds kunnen proberen de USMCA te verlengen voordat hij zijn ambt neerlegt, vooral omdat hij zichzelf graag neerzet als de ervaren onderhandelaar van het land en tijdens zijn eerste ambtstermijn over de oorspronkelijke overeenkomst heeft onderhandeld. Zolang de heronderhandelingen over de USMCA bezig zijn, zullen ze echter een rem zetten op de Mexicaanse export, investeringsbeslissingen en de economische groei in het algemeen. Deze belemmering komt bovenop de toch al zwakke economische groei die Mexico de laatste jaren heeft opgetekend (grafiek 1), terwijl het aanhoudende conflict in het Midden-Oosten dit jaar de economische activiteit ook zal afremmen door de hogere brandstofprijzen (Mexico is sinds 2015 een netto-importeur van brandstoffen), de hogere inflatie en het daaruit voortvloeiende krappe monetaire beleid (grafiek 2).
 

Kritieke mineralen zouden de betrekkingen met de VS kunnen versterken 

Net als veel andere Latijns-Amerikaanse landen beschikt Mexico over aanzienlijke minerale voorraden die nodig zijn voor de transitie naar groene energie. Het land is de grootste zilverproducent ter wereld, behoort tot de top 10 van koperproducenten, is een belangrijke zinkproducent en een toonaangevende producent van fluoriet (van cruciaal belang voor de productie van fluorchemicaliën en staal). Mexico bezit bovendien de op acht na grootste lithiumvoorraden ter wereld. De commerciële exploitatie ervan blijft echter beperkt sinds de lithiumvoorraden na een hervorming in 2022 werden genationaliseerd. Nu de VS een tegengewicht wil bieden aan de Chinese dominantie in de toeleveringsketens van kritieke mineralen, bieden de onderbenutte grondstoffen van Mexico een aanzienlijk groeipotentieel op de lange termijn en een kans om de bilaterale banden te versterken.

De overheidsschuld bereikt een historisch hoogtepunt

Toen Sheinbaum in 2024 haar linkse voorganger en mentor, Andrés Manuel López Obrador, opvolgde, bedroeg het begrotingstekort 5,8% van het bbp – het hoogste niveau in bijna 40 jaar – tegen een achtergrond van omvangrijke investeringen in infrastructuur. Sindsdien is het tekort geleidelijk afgenomen en wordt verwacht dat het dit jaar 4,4% van het bbp zal bedragen. Aangezien de economische groei sinds 2024 echter gemiddeld slechts rond de 1% bedraagt, is de overheidsschuld gestegen van een toch al hoog niveau van 59% van het bbp in 2024 tot naar schatting 63% tegen het einde van 2026. Hoewel dat nog steeds beheersbaar is en onder het Latijns-Amerikaanse gemiddelde ligt (grafiek 3), is het wel het hoogste niveau dat Mexico in meer dan dertig jaar heeft opgetekend. Ook de rentebetalingen zijn hoog en slokken bijna een kwart van de overheidsinkomsten op, wat naar Latijns-Amerikaanse maatstaven veel is (grafiek 4). Bovendien heeft Moody’s in mei de kredietwaardigheid van de Mexicaanse overheidsschuld verlaagd tot één trede boven ‘speculative grade’. Anderzijds behoudt de overheidsschuld van Mexico nog steeds een ‘investment grade’-rating en zal zich volgens prognoses van het IMF de komende jaren stabiliseren op een hoog maar houdbaar niveau van 63% van het bbp, naarmate de begrotingsconsolidatie geleidelijk vordert. Deze vooruitzichten zouden echter wel eens te optimistisch kunnen blijken. De prognoses van het IMF gaan namelijk uit van een economische groei van ongeveer 2% in de komende jaren. Dat is bijna het dubbele van het gemiddelde jaarlijkse groeipercentage van slechts 1,2% dat tussen 2015 en 2025 werd opgetekend. Tegelijkertijd biedt de samenstelling van de overheidsuitgaven weinig ruimte voor aanpassingen: naast de hoge rentebetalingen maken pensioenen en sociale uitkeringen bijna een derde van de overheidsuitgaven uit, terwijl de staatsoliereus Pemex een aanzienlijke fiscale last blijft vormen. Een ingrijpende consolidatie zal daarom politiek moeilijk te realiseren zijn, vooral in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen volgend jaar.

De komende super-El Niño zal waarschijnlijk ernstige droogtes veroorzaken

Door de klimaatverandering zijn droogtes en de daarmee gepaard gaande watertekorten erger geworden, vooral in Midden-Amerika tijdens El Niño-jaren. Een opkomende super-El Niño, die voor het einde van dit jaar wordt voorspeld, zou daarom ernstige waterschaarste kunnen veroorzaken in Mexico. Daardoor zouden zowel de voedselproductie, die goed is voor ongeveer 6% van de inkomsten op de lopende rekening, als de verwerkende industrie, die ongeveer twee derde van de inkomsten op de lopende rekening genereert, worden verstoord. Waterschaarste is nu al een steeds grotere zorg voor bedrijven, aangezien Mexico nog steeds een van de landen in Latijns-Amerika is waar de watervoorziening het meest onder druk staat. De afgelopen jaren hebben de autoriteiten druk uitgeoefend op grote industriële waterverbruikers, waaronder drankenproducenten, om hun verbruik te verminderen en bij te dragen aan lokale oplossingen voor de watervoorziening in regio’s die door droogte zijn getroffen. De geplande uitbreiding van waterintensieve industrieën, waaronder AI-datacenters en de productie van minder geavanceerde halfgeleiders, zou de druk op de reeds overbelaste watervoorraden van Mexico echter nog verder kunnen vergroten, zeker in industriële regio’s die gevoelig zijn voor droogte. Bovendien worden tropische stormen als gevolg van de klimaatverandering steeds heviger en treffen ze regelmatig de Mexicaanse kustgebieden, met alle gevolgen van dien voor gemeenschappen, infrastructuur en bedrijven.

Een negatieve outlook voor het politieke risico op de MLT tegen een achtergrond van verslechterende institutionele kwaliteit

Credendo heeft Mexico in categorie 2/7 ingedeeld voor het politieke risico op de korte termijn, met een stabiele outlook. Het land heeft weinig kortlopende externe schuld en beschikt over toereikende deviezenreserves. Het politieke risico op de middellange tot lange termijn is ingedeeld in categorie 3/7, wat een weerspiegeling is van de houdbare buitenlandse schuld en schuldendienstratio’s van Mexico, de geringe tekorten op de lopende rekening, de gezonde overheidsfinanciën en de economische diversificatie, ondanks de grote afhankelijkheid van de Amerikaanse economie. De vooruitzichten zijn negatief en hangen af van hoever het Amerikaanse handelsbeleid zal gaan en in hoeverre de institutionele kwaliteit van Mexico zal verslechteren.

Analist: Jolyn Debuysscher – j.Debuysscher@credendo.com