Tiende Exportbarometer: terugschakelen naar markten dichter bij huis

• Bijna 900 bedrijven werkten mee aan deze tiende Exportbarometer.
• De nabijgelegen markten zijn nog steeds veruit de belangrijkste afzetmarkt en vormen zo een baken van stabiliteit.
• Het handelsbeleid van Donald Trump baart de bedrijven zorgen. Zij zien de Verenigde Staten nu als een risico voor Europa.
• Het algemene ondernemersvertrouwen is gedaald, maar internationaal blijven zich reële opportuniteiten aandienen, hoewel ze zich mogelijk verplaatsen naar andere zones.

Meer terughoudendheid bij de bedrijven

Aan de tiende editie van de Exportbarometer, samengesteld door Credendo in samenwerking met Trends, namen bijna 900 respondenten uit een twintigtal bedrijfstakken deel. De resultaten wijzen op een voelbare daling van het ondernemersvertrouwen in België, dat is gezakt tot 5,7 op 10, tegenover 6,1 in 2024. De herverkiezing van Donald Trump in het Witte Huis heeft wereldwijd geleid tot verscherpte handels- en geopolitieke spanningen, met meer onzekerheid en instabiliteit.

Opportuniteiten op de nabijgelegen markten

Voor bijna acht van de tien respondenten zijn de buurlanden nog steeds veruit de belangrijkste afzetmarkt. Ze worden gevolgd door de rest van de Europese Unie (37%), het Verenigd Koninkrijk, dat gevoelig vooruitgang boekt (19%, +4 procent tegenover 2024), en de andere Europese landen (20%). 
Wat betreft exportopportuniteiten verliezen de VS en Canada terrein en dalen tot 16% (-13 procent), wat de uitdagingen in het huidige handelsklimaat benadrukt. Deze daling speelt in het voordeel van andere regio’s, met Azië op kop. “Bepaalde landen zijn erg interessant. Zo bieden India, Indonesië, Centraal-Azië en Latijns-Amerika veel mogelijkheden voor Europese exporteurs”, zegt Nabil Jijakli, Deputy CEO van Credendo.

De VS wordt gezien als een risico

De agressieve, onberekenbare handelspolitiek van Donald Trump heeft de manier waarop Belgische bedrijven naar de VS kijken, grondig veranderd. 44% van de respondenten ziet de VS nu als een risico voor Europa terwijl 32% het land als een handelspartner beschouwt, maar ook als een concurrent. Deze hertekening van de positie van de VS heeft rechtstreekse gevolgen voor de investeringsstrategieën: 38% van de respondenten vindt dat Europese bedrijven niet langer in de VS moeten investeren.

De aankondigingen van de hogere douanetarieven door president Trump hebben de heersende onzekerheid verder vergroot waardoor bedrijven op zoek gaan naar stabielere markten. Bovendien hebben de bevraagde bedrijven het gevoel dat de wereldhandel verzwakt: “Wat opvalt in de bevraging is dat vier bedrijven op de tien voor de komende tien jaar geen groei verwachten van hun export”, merkt Nabil Jijakli op. 

Acht bedrijven op de tien vinden dat Europese landen in het licht van de stijgende geopolitieke spanningen hun defensie-uitgaven moeten optrekken om hun veiligheid op lange termijn te garanderen. Toch roepen de ondernemingen op tot een doordacht financieringsbeleid.

Kosten en conflicten blijven de belangrijkste factoren die de export beïnvloeden

De exportbedrijven werden gevraagd naar de belangrijkste gebeurtenissen die gevolgen hebben voor de export. Zoals verwacht staan de geopolitieke en handelsconflicten bovenaan de lijst en hebben ze een negatieve impact voor 62% van de respondenten (+8 procent tegenover 2024). Ook al is er een daling ten opzichte van 2024, toch blijft de prijsontwikkeling van energie en grondstoffen volgens 65% van de respondenten het grootste probleem. Het vaakst genoemde obstakel voor de export zijn nog steeds de productiekosten in België (42%). 

Ook moet worden opgemerkt dat sterk exportgerichte ondernemingen – die minstens 75% van hun omzet uit export halen – bijzonder gevoelig zijn voor protectionistische maatregelen, die door 31% van hen als een struikelblok worden gezien.

Minder verliezen door onbetaalde facturen

Hoewel exportbedrijven met steeds meer struikelblokken worden geconfronteerd, geven ze toch aan minder concrete verliezen te lijden. Ze maken melding van een forse daling van onbetaalde facturen (32%, -11 procent tegenover vorig jaar). Deze daling hangt samen met het feit dat steeds meer bedrijven gebruikmaken van beschermingsinstrumenten waarmee ze zich wapenen tegen commerciële en financiële risico’s. Bankwaarborgen, gebruikt door 33% van de respondenten, hebben dit jaar de plaats ingenomen van 100% voorafbetaling (29%). Dat kan toe te schrijven zijn aan het feit dat buitenlandse klanten niet bereid zijn om alle risico’s zelf te dragen in een uitermate onzekere context. De kredietverzekering, het risicodekkingsmiddel waarin Credendo gespecialiseerd is, staat met 24% op de derde plaats. Bij bedrijven die meer dan 75% van hun omzet uit export halen, doet 50% een beroep op kredietverzekering.