China: Zwakke binnenlandse vraag, geopolitieke spanningen en aanhoudende handelsoorlog zullen de economische krimp naar verwachting versterken

Exportgolf biedt veerkracht tegen een achtergrond van zwakke binnenlandse vraag en deflatie

De aanhoudend zwakke binnenlandse vraag blijft de structurele vertraging van de Chinese economie aanwakkeren. Daarbij vormt de onzekere mondiale economische context een extra tegenwind aangezien export de belangrijkste motor van de Chinese bbp-groei blijft. Gezien het doel van de overheid om zelfvoorzienend te zijn en wereldwijd de eerste plaats in te nemen wat betreft de hightechsector, hebben Chinese bedrijven in die sectoren te veel goederen geproduceerd, in het bijzonder elektrische voertuigen, batterijen en groene technologieën. Dat aanbod overstijgt ruimschoots de binnenlandse vraag waardoor bedrijven het overschot naar de rest van de wereld, buiten de VS, hebben geëxporteerd. Hoewel de industriële overcapaciteit China voordelen oplevert dankzij het grote concurrentievermogen en de sterke technologische troeven, heeft agressieve prijsconcurrentie de deflatiespiraal in het land verergerd waardoor dit een politieke kwestie is geworden. De andere groeifactoren van het land bevinden zich al sinds 2022 in een crisis. Zo is er de aanhoudende malaise in de vastgoedsector waarbij het aantal transacties en de huizenprijzen zich nog steeds op een neerwaarts pad bevinden. Ook het ondernemers- en consumentenvertrouwen is laag aangezien vastgoed vroeger de eerste keuze was voor huishoudens om te sparen. Daarbovenop is de hoge jeugdwerkloosheid schadelijk voor de particuliere consumptie en investeringen in bedrijven, en uiteindelijk ook voor de binnenlandse prijzen. 
 

Nu de consumentenprijzen dalen of onveranderd blijven, lijkt er op de korte termijn geen uitweg uit deze deflatiespiraal te zijn. Een grote stimulans van Peking zou een oplossing kunnen zijn, maar dat is niet aan de orde door politieke en financiële redenen en omwille van de fiscale stabiliteit. Tot nu toe heeft Peking voor een ondersteunende beleidsmix gekozen, met een soepel monetair beleid en enkele fiscale stimuleringsmaatregelen zoals de consumptiesubsidies van dit jaar voor huishoudelijke apparaten, elektronica en auto's. Gezien de gestage achteruitgang van de overheidsfinanciën, blijft de regering haar steun echter beperken om de begroting houdbaar te houden en de toename van de zware staatsschuldenlast, die in het tweede kwartaal van 2025 338% van het bbp bedroeg, te beperken. Er wordt in 2025 namelijk een groot begrotingstekort van meer dan 8% van het bbp verwacht, wat de opwaartse trend in de officiële overheidsschuld van minder dan 60% van het bbp in de periode vóór covid tot naar verwachting meer dan 100% in 2026 in de hand werkt. De regering heeft onder andere besloten om meer te investeren in infrastructuurprojecten door middel van obligaties met een zeer lange looptijd en om verschillende fiscale hervormingen door te voeren, met name om de inkomsten van lokale overheden in moeilijkheden te diversifiëren. Er wordt ook verwacht dat de regering maatregelen zal nemen om de industriële overcapaciteit te verminderen, met het risico dat de achteruitgang van de productiesector zal aanhouden en de bbp-groei verzwakken. Voorlopig zal Peking zich blijven focussen op export en investeringen om de bbp-groei te stimuleren. Volgens het IMF zal die groei naar verwachting 4,8% bedragen in 2025 en 4,2% in 2026. Het vooruitzicht van een bbp-groei van bijna 5% dit jaar, ondanks een verwachte vertraging van de export de komende maanden, zal de autoriteiten er niet toe aanzetten om meer dan gematigde stimuleringsmaatregelen te nemen om de economische activiteit te stimuleren. Vooral omdat de VS en China mogelijk binnen enkele maanden een handelsakkoord zullen bereiken.

Ondanks de handelsoorlog met de VS en de dreiging van enorme bijkomende tarieven op Chinese import – die momenteel verlaagd zijn tot 30% omdat er een overgangsperiode is die in november afloopt – presteert de export sinds de tweede helft van 2024 sterk. Het vervroegd exporteren van goederen en het omleiden van export naar markten buiten de VS (eerst naar Zuidoost-Azië en daarna naar Europa) hebben het sterke momentum in stand gehouden. De depreciatie van de ondergewaardeerde RMB ten opzichte van met name de EUR, de munt van een belangrijke handelspartner, en enkele andere zuidoostelijke valuta’s hebben Chinese exporteurs ook een concurrentievoordeel gegeven.

Minder rooskleurige vooruitzichten

De keuze van de Communistische Partij om de binnenlandse consumptie niet de motor van de Chinese economie te laten zijn, houdt in dat de natie afhankelijk zal blijven van volatielere exportmarkten in een onzekere mondiale context. De Chinese export van goederen naar de VS daalde tussen januari en augustus met 15%. Daarbij zal China het niet alleen moeilijk hebben om alternatieven te vinden om de Amerikaanse consumentenmarkt, die wereldwijd op de eerste plaats staat, te compenseren, het zal ook het hoofd moeten bieden aan mogelijke hoge Amerikaanse heffingen op ‘overgeladen Chinese goederen’. Bovendien heeft het land te maken met een toename van handelsbeperkingen van een stijgend aantal landen waaronder Thailand, Indonesië, India, Vietnam en Brazilië. Zij werden namelijk overspoeld door Chinese goederen en willen zo hun binnenlandse industrie beschermen. Tot slot zal de vertragende wereldeconomie ook een impact hebben op de exportvooruitzichten.

Door een verzwakt extern klimaat navigeren

De handelsoorlog die de VS dit jaar is begonnen, heeft de wereldhandel in rep en roer gebracht, met vooral verhoogde invoerrechten voor China. Aanzienlijke bijkomende heffingen op China staan momenteel op pauze. China heeft immers een aantal grote troeven in handen, vooral wat betreft kritieke mineralen, en bovendien moet er genoeg tijd zijn voor onderhandelingen. Toch zal de handelsrelatie naar alle waarschijnlijk onstabiel blijven tijdens de volledige regeerperiode van Trump. Op de korte termijn is een handelsovereenkomst echter nog steeds mogelijk want beide landen hebben gemeenschappelijke belangen en moeten de gevolgen van de handelsbeperkingen verzachten. Maar een overeenkomst zal naar verwachting erg volatiel zijn omdat ze al zo lang strategische rivalen zijn die beide de bovenhand willen hebben op economisch en technologisch vlak. Daarom zal China zich richten op het verder beveiligingen van zijn toeleveringsketens (inclusief die van kritieke mineralen) door een grotere diversificatie van de markt en zal het sneller zelfvoorzienend proberen te worden, vooral in de hightechsector. In dat verband geeft Peking opnieuw vertrouwen en steun aan de particuliere sector, en streeft het ernaar om buitenlandse investeringen aan te trekken en een zelfvoorzienende economie op te bouwen. In een context van opgelopen spanningen met de VS en het Westen, kunnen de toenemende handelsbeperkingen en het politieke toezicht op buitenlandse bedrijven die in China actief zijn echter een herstel van de instroom van buitenlandse investeringen in de weg staan.

Door zich nadrukkelijker op het Globale Zuiden te richten, zal China meer export en investeringen stimuleren als deel van zijn ambitieuze ‘Belt and Road’-initiatief. Dat is in lijn met het doel om leider te worden van een nieuwe wereldorde en is ook het resultaat van de Amerikaanse invoerrechten en een radicale verandering in het buitenlands beleid van de VS. Zoals is gebleken, zijn het agressieve en transactionele buitenlands en handelsbeleid van Trump en de forse bezuinigingen op USAID snel opgenomen in het ‘soft power’-beleid van Peking. China heeft dit jaar snel gehandeld om de landen die de dupe zijn van het Amerikaanse handels- en steunbeleid voor zich te winnen. Zo heeft het Brazilië en landen in Zuidoost-Azië en sub-Sahara-Afrika, enz. een stabielere en voorspelbaardere relatie met wederzijdse voordelen beloofd. Dat zou China’s wereldwijde economische netwerk en invloed moeten versterken en de toegang van het land tot kritieke mineralen op de lange termijn moeten verbeteren. China biedt een alternatief voor het onvoorspelbare Amerikaanse beleid en turbulente wereldwijde economische klimaat. Als gevolg daarvan hebben de Chinese aandelenmarkten dit jaar een hoge vlucht genomen. De veerkracht van China is gebaseerd op zijn grote externe liquiditeit, solide staatsbanken, comfortabel overschot op de lopende rekening, politieke stabiliteit en continuïteit in het beleid. Binnen- en buitenlandse investeerders tonen hier steeds meer belangstelling voor aangezien deze veerkracht, samen met de innovatieve economie en bloeiende AI-activiteiten, het land dichter bij (en in sommige gevallen op gelijke voet met) het niveau van de VS brengen.

Er wordt geen ratingverandering verwacht voor het politieke risico op de korte termijn, dat zich met 1/7 in de beste categorie bevindt dankzij de ruime liquiditeit. Hetzelfde geldt voor het risico voor het ondernemingsklimaat, dat in een matige D/G is ingedeeld. Wat betreft het politieke risico op de (middel)lange termijn (in categorie 2/7), heeft de op een na grootste economie ter wereld te kampen met veel externe tegenwind en binnenlandse uitdagingen, ondanks haar sterke wereldwijde aanwezigheid op financieel, economisch en handelsvlak. De assertiviteit van China in de regio, waardoor ook het risico op een conflict met Taiwan in de Zuid-Chinese Zee toeneemt, de rivaliteit met de VS om het wereldleiderschap en de overweldigende productiesector zijn allemaal factoren die de grote geopolitieke en handelsspanningen hebben aangewakkerd, vooral met de VS maar ook met de EU. Op binnenlands niveau blijven de vooruitzichten van China negatief beïnvloed worden door belangrijke systemische problemen die worden gedomineerd door een afnemende beroepsbevolking, zware schulden en de klimaatverandering.

Analist: Raphaël Cecchi – r.cecchi@credendo.com